Huế đánh thức tiềm năng phố cổ Gia Hội, phát triển kinh tế du lịch gắn với bảo tồn di sản
Chiều tối 9/11, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP. Huế Lê Trí Thanh chủ trì cuộc họp nghe báo cáo dự thảo Đề án phát triển dịch vụ, du lịch sông Đông Ba – đường Bạch Đằng và Huỳnh Thúc Kháng, nhằm phát huy giá trị phố cổ Gia Hội. Tham dự có Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Hữu Thùy Giang cùng lãnh đạo các sở, ban, ngành liên quan.
Khai thác không gian di sản, hình thành sản phẩm du lịch đặc trưng
Khu vực nghiên cứu của đề án nằm dọc sông Đông Ba và hai tuyến đường Bạch Đằng, Huỳnh Thúc Kháng, đoạn từ cầu Gia Hội đến cầu Đông Ba. Đây là không gian hội tụ nhiều giá trị về kiến trúc, di tích, cảnh quan sông nước và đời sống văn hóa truyền thống, có tiềm năng phát triển thành điểm đến du lịch đặc trưng của Huế.
Trong giai đoạn đầu, thành phố dự kiến ưu tiên chỉnh trang, tổ chức thí điểm đoạn đường Bạch Đằng từ cầu Gia Hội đến chùa Diệu Đế. Không gian ven sông sẽ được nghiên cứu bố trí các điểm kinh doanh dịch vụ, khu vực ngắm cảnh, ghế nghỉ, hệ thống chiếu sáng và nhà vệ sinh công cộng, đáp ứng nhu cầu của người dân và du khách.
Đáng chú ý, đề án định hướng mô hình “doanh nghiệp đầu tư – người dân kinh doanh”, trong đó doanh nghiệp có năng lực tham gia đầu tư các hạng mục hạ tầng, bến thuyền, phương tiện và dịch vụ quy mô lớn; các hoạt động kinh doanh nhỏ được ưu tiên dành cho hộ gia đình, tổ hợp tác và hợp tác xã địa phương. Cách tiếp cận này hướng đến huy động nguồn lực xã hội, đồng thời tạo điều kiện để cộng đồng trực tiếp tham gia vào chuỗi giá trị du lịch.
Các sản phẩm du lịch trên bờ tập trung khai thác nét đặc trưng của phố cổ Gia Hội như ẩm thực Huế, trà, cà phê di sản, trải nghiệm nấu ăn, may áo dài, khám phá kiệt phố và nghe người dân kể chuyện về lịch sử, văn hóa địa phương. Bên cạnh đó, các không gian nghệ thuật, hiệu sách cũ, chụp ảnh cổ phục, trình diễn nghề truyền thống và giới thiệu sản phẩm thủ công cũng được đề xuất nhằm đa dạng hóa trải nghiệm.
Trên sông Đông Ba, thành phố định hướng phát triển dịch vụ thuyền điện đưa khách thưởng ngoạn cảnh quan, tìm hiểu lịch sử và kiến trúc phố cổ; đồng thời nghiên cứu kết nối với Công viên Trịnh Công Sơn, khu vực Thanh Hà – Bao Vinh và các làng nghề truyền thống như Thanh Tiên, làng Sình. Các hoạt động ca Huế, hò Huế và biểu diễn nhạc cụ dân tộc trên thuyền hoặc không gian nổi được kỳ vọng tạo thêm sức hấp dẫn cho tuyến du lịch đường thủy.
Để người dân có điều kiện tham gia, đề án cũng đặt ra các giải pháp hỗ trợ về thủ tục kinh doanh, tiếp cận vốn, chỉnh trang mặt tiền, biển hiệu, mái che và đào tạo kỹ năng phục vụ du lịch. Qua đó, từng bước hình thành hệ sinh thái dịch vụ gắn với di sản, tạo thêm sinh kế và nâng cao giá trị kinh tế từ những lợi thế văn hóa sẵn có.
Phát triển du lịch gắn bảo tồn cảnh quan và lợi ích cộng đồng
Kết luận cuộc họp, Chủ tịch UBND TP. Huế Lê Trí Thanh thống nhất trước mắt ưu tiên triển khai, khai thác phía đường Bạch Đằng; đồng thời yêu cầu Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với địa phương khẩn trương hoàn thiện thiết kế đô thị và quy chế quản lý đối với cả hai tuyến Bạch Đằng, Huỳnh Thúc Kháng. Riêng tuyến Huỳnh Thúc Kháng cần được định hướng chỉnh trang từng bước, tạo điều kiện khai thác đồng bộ không gian hai bờ sông trong tương lai.
Lãnh đạo thành phố nhấn mạnh yêu cầu phối hợp tiến độ các dự án hạ tầng liên quan, ưu tiên hoàn thành đoạn tuyến thí điểm và các hạng mục dưới sông trước khi đưa hoạt động kinh doanh vào vận hành. Việc xác định mốc thời gian cụ thể sẽ giúp doanh nghiệp và người dân chủ động chuẩn bị, tránh tình trạng vừa thi công vừa khai thác dịch vụ.
Công tác chỉnh trang đô thị cần được thực hiện thống nhất, phù hợp đặc trưng kiến trúc nhà cổ, phố cổ. Từ màu sắc công trình, hệ thống chiếu sáng, đèn lồng đến biển hiệu, mái che và phương tiện kinh doanh đều phải hài hòa với cảnh quan chung. Việc khai thác vỉa hè cần bảo đảm mật độ phù hợp, duy trì lối đi thông thoáng; phương án lan can ven sông phải được nghiên cứu theo từng vị trí, vừa bảo đảm an toàn vừa hạn chế ảnh hưởng tầm nhìn cảnh quan.
Đối với các hoạt động dịch vụ trên sông, thành phố định hướng lựa chọn loại hình phù hợp, có thể kết hợp biểu diễn nghệ thuật và dịch vụ ăn uống trên thuyền di động. Các không gian biểu diễn cần có tính cơ động, dễ lắp ghép, tháo dỡ khi không sử dụng, bảo đảm khả năng thích ứng với điều kiện mưa lũ. Các chương trình âm nhạc, trình diễn nghệ thuật cũng cần được tổ chức với âm lượng phù hợp, không ảnh hưởng đến đời sống dân cư.
Một nội dung đáng chú ý là yêu cầu bảo đảm hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp, người kinh doanh và cộng đồng dân cư. Phường được giao trách nhiệm quản lý toàn diện hoạt động trên địa bàn, tổ chức lấy ý kiến người dân về thời gian hoạt động, giao thông, bãi đỗ xe và phương án kinh doanh. Đặc biệt, lợi ích phát triển du lịch cần được mở rộng đến cả những hộ dân sống trong kiệt, phía sau các tuyến phố mặt tiền, tránh tình trạng chỉ một bộ phận được hưởng lợi từ quá trình khai thác.
Chủ tịch UBND thành phố cũng định hướng nghiên cứu cơ chế sử dụng nguồn thu từ hoạt động dịch vụ tại khu phố để tái đầu tư cho chính khu vực, phục vụ chỉnh trang đô thị, bảo tồn di sản và hỗ trợ người dân. Đối với tài sản công, các cơ quan chuyên môn được giao phối hợp hướng dẫn địa phương lựa chọn phương thức khai thác phù hợp quy định, đồng thời rà soát chính sách hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng.
Thành phố yêu cầu địa phương đẩy mạnh thông tin về đề án, chủ động làm việc và kêu gọi doanh nghiệp đề xuất phương án đầu tư, khai thác dịch vụ trên nguyên tắc công khai, minh bạch, bảo đảm năng lực triển khai. Trước mắt, một số hoạt động phù hợp sẽ được lựa chọn để thí điểm trước Tết, phục vụ người dân và du khách trong dịp Tết. Quá trình thực hiện sẽ tiếp tục được đánh giá, điều chỉnh để tiến tới vận hành đồng bộ khi hạ tầng và các điều kiện cần thiết được bảo đảm.
Việc phát triển du lịch sông Đông Ba và phố cổ Gia Hội không chỉ mở thêm không gian trải nghiệm cho du khách mà còn đặt ra cơ hội chuyển hóa giá trị di sản thành nguồn lực phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, hiệu quả lâu dài của đề án sẽ phụ thuộc vào khả năng cân bằng giữa khai thác dịch vụ, bảo tồn kiến trúc, gìn giữ cảnh quan sông nước và bảo đảm sinh kế cho cộng đồng cư dân bản địa.
Bên cạnh tiềm năng phát triển kinh tế du lịch, việc khai thác không gian sông Đông Ba cũng đặt ra yêu cầu quản lý môi trường và bảo tồn cảnh quan. Các hoạt động kinh doanh, dịch vụ ăn uống, vận tải đường thủy cần được tổ chức đi kèm phương án thu gom, xử lý chất thải, kiểm soát nước thải, hạn chế tiếng ồn và bảo đảm vệ sinh môi trường ven sông. Việc lựa chọn phương tiện vận chuyển thân thiện với môi trường, duy trì không gian công cộng và kiểm soát mật độ khai thác cũng là những yếu tố cần được quan tâm để tránh gây áp lực lên hệ sinh thái và cảnh quan đô thị. Đây sẽ là điều kiện quan trọng để phát triển du lịch lâu dài, không đánh đổi các giá trị di sản và môi trường lấy tăng trưởng dịch vụ trước mắt.
Phúc Hải
